Dzieciństwo to pierwszy okres życia człowieka, kojarzony najczęściej z beztroską, brakiem odpowiedzialności, zabawą i nauką podstawowych czynności. Dzieckiem nazywamy człowieka od urodzenia do osiągnięcia wieku dojrzałego, ale dzieckiem swych rodziców jest się do końca życia. Dziecko symbolizuje również początek, Nowy Rok, poranek, czystość, nieskażony stosunek do świata, spontaniczność i przyszłość.

Motyw dziecka, jako samodzielnego bohatera literackiego pojawił się w literaturze romantycznej. Kilkadziesiąt lat później pisarze świat dzieci, położenie najbiedniejszych z nich, uczynili jednym z ważniejszych tematów prozy i poezji. Na przykładzie losów dzieci analizowali szerokie zjawiska społeczne. Większą wagę do okresu dzieciństwa zaczęto przywiązywać po odkryciu przez Freuda silnego wpływu tego okresu na dalsze życie. Z tego czasu wyprowadzał on wszystkie najgłębiej skrywane kompleksy (m.in. kompleks Edypa czy kompleks Elektry). Literatura współczesna stworzyła sugestywne obrazy dzieciństwa, wielu autorów odbywa symboliczną „podróż do miejsca urodzenia" w poszukiwaniu tożsamości. Dzieciństwo w literaturze bywa arkadyjskim okresem beztroski, krainą łagodności, ale nie brak i utworów mówiących o dzieciach jako ofiarach wojny, biedy, chorób, o koszmarze nieszczęśliwego dzieciństwa.


Dzieciństwo/dziecko w literaturze

„Treny” - Jan Kochanowski opłakuje ukochaną córkę Urszulkę, która w chwili śmierci miała zaledwie trzy lata. Poeta przypisał dziecku wyjątkowe zdolności, z Urszulką wiązano wielkie nadzieje, pisarz twierdził, że jej radość, pogoda decydowała o szczęściu całego domu, rodziców, nazwał ją nawet Safą słowieńską. Kochanowski zadaje pytanie o to, co stało się z Urszulą po śmierci, pytanie o życie pozagrobowe jest w ... więcej



Dzieciństwo/dziecko w sztuce

”Dziewczynka z chryzantemami” – Olga Boznańska namalowała ubraną w popielatą suknię dziewczynkę, która nie jest już dzieckiem, ale nie jest jeszcze kobietą. Jej smutne, tajemnicze spojrzenie od lat fascynuje miłośników malarstwa.

Słonecznik - Olga Boznańska

Portret córek - Wojciech Kossak

Portret córki - Jadzi - Teodor Axentowicz

Portret córki - Kazi - Teodor Axentowicz

”Dziewczynka w czerw... więcej



Pojęcia związane z dzieckiem (frazeologia)

Dzieci są zawsze dziećmi i postępują dziecinnie - łac. sunt pueri pueri, pueri puerilia tractant – parafraza z Wulgaty.

Enfant Terrible - z fr. dosłownie okropne dziecko – wprawiające rodziców w kłopot przez zdradzanie domowych tajemnic.

wylewać dziecko z kąpielą - przenośnie odrzucić złe wraz z dobrym, zbyt radykalnie lub pochopnie usunąć ujemne cechy jakiejś rzeczy, likwidując równocześnie cechy pozytywne.... więcej



Dziecko - wyrazy bliskoznaczne

dziecię, dziecina, dzieciątko, mały, malec, maluch, maleństwo, noworodek, niemowlę, osesek, dzidziuś, bobas, amorek, cherubin, brzdąc, berbeć, smyk, szkrab, przedszkolak, pociecha, pieszczoch, latorośl, niedorosły, niedojrzały, szczeniak.... więcej