Kobieta w literaturze, przez stulecia pozostającej domeną przede wszystkim mężczyzn, jest przedstawiana głównie jako kochanka, żona i matka, obiekt pożądania, uwielbienia oraz zazdrości. Motyw kobiety jest nieodłączną częścią takich tematów, jak miłość, macierzyństwo, rodzina. Postać niewiasty może być zarówno natchnieniem, muzą, aniołem, jak i femme fatale czy nowoczesną feministką. Kobieta była przedmiotem uwielbienia średniowiecznych liryków, obiektem renesansowej miłości, przyczyną cierpień i adresatem barokowych komplementów, przedmiotem sentymentalnych westchnień. Nasi romantycy postrzegali ją przede wszystkim jako Matkę, Żonę, Dziewicę służącą Ojczyźnie (Polska jest kobietą, powiedział Miłosz). Akcenty świadczące o emancypacji pojawiły się dopiero w pozytywizmie, przełom w postrzeganiu kobiet przyniosło piśmiennictwo modernistyczne. Dopiero w literaturze współczesnej postaci kobiet wyszły poza tradycyjnie przypisywane im role. Ze względu na bogactwo literatury, porównując wizerunki kobiet należy wybrać określony klucz. Osobno należy traktować matki czy żony, osobno kobiety heroiczne, jak Joanna d`Arc, Emilię Plater, Stasię Bozowską czy femme fatale, często popychające do zbrodni lub same będące morderczyniami – Lady Makbet, Balladynę, a także kobiety niespełnione. Wśród kobiecych archetypów odnajdujemy wizerunki świętych osób – Matka Boska, św. Faustyna oraz tych, które zeszły na złą drogę – wyuzdanych, rozwiązłych i pełnych seksu. Z pewnością najciekawsze w literaturze są pozycje ukazujące dokładny portret psychologiczny, jak na przykład „Cudzoziemka”, „Noce i dnie” czy „Anna Karenina”. Już te kilka przykładów świadczy, jak intrygujące i niepoślednie miejsce zajmuje kobieta w literaturze i sztuce.


Motyw kobiety w literaturze

BIBLIA - STPierwszą kobietą – matką wszystkich ludzi jest Ewa. Stworzona z żebra Adama, dzieli z nim radosne chwile w raju. Niestety za namową szatana, który przybiera postać węża, kosztuje owoc zakazanego drzewa i namawia do skosztowania Adama. Za karę „pierwsi rodzice” zostają wypędzeni z Edenu. Tuz przed zniszczeniem Sodomy aniołowie wyprowadzają z niej Lota wraz z rodziną. Gdy deszcz siarki ... więcej



Kobiety heroiczne

„Odyseja”– Homer stworzył archetyp wiernej, idealnej żony - Penelopy. Czekała ona dwadzieścia lat na powrót męża – Odyseusza – z wojny trojańskiej, skutecznie opierając się licznym zalotnikom z lokalnej szlachty, którzy nie wierzyli w powrót Odysa.

„Antygona” – Sofokles przedstawia obraz niezłomnej kobiety, córki Edypa, króla Teb, która nie boi się przeciw... więcej



Kobiety niespełnione

„Hamlet” – William Szekspir jedną ze swoich bohaterek czyni Ofelię – córkę Poloniusza, obiekt młodzieńczych wyznań miłosnych Hamleta, które wyraźnie były po jej myśli. Ojciec Ofelii zakazuje jej jednak kontaktów z Hamletem, bojąc się o jej dobre imię. Odtrącona przez Hamleta – nie jest do końca pewna, z jakiego powodu – być może jako część planowego szaleństwa, może z powodu nienawiści do płci... więcej



Femme fatale

Nowy Testament - król Herod zaproponował licznie zgromadzonym gościom występ swej młodej pasierbicy Salome - wybitnej tancerki. Jej taniec tak zachwycił publiczność, że wyprosiła u króla nagrodę dla dziewczyny. Ta za namową okrutnej matki Herodiady zażądała głowy Jana Chrzciciela. Postać tańczącej Salome chętnie przedstawiali twórcy przełomu XIX i XX wieku, wówczas stała się symbolem femme fatale.

„Makbet” - Willi... więcej



Motyw kobiety w sztuce

„Mona Liza” – Leonardo da Vinci stworzył najpopularniejszy portret kobiecy wszechczasów.

„Dama z łasiczką” – Leonardo da Vinci

„Wielkie kąpiące się” - A. Renoir

„Wenus z Turbino” – Tycjan

„Olimpia” – E. Manet

„Czesząca się kobieta” – E. Degas

„Panny z Awinionu” - Pablo... więcej



Pojęcia związane z kobietą (frazeologia)

Safona - największa poetka liryczna literatury greckiej. Mieszkała na wyspie Lesbos (od nazwy wyspy termin lesbijstwo) w VII-VI w. p.n.e., przewodziła kołu założonemu ku czci Afrodyty i muz, którego uczestniczkami były młode dziewczęta. Safonę łączyły z nimi szczere i ciepłe uczucia – erotyczne, lesbijskie, jak twierdzili późniejsi zgryźliwi komediopisarze.

Joanna d`Arc - inaczej Dziewica Orleańska – francus... więcej



Kobieta - wyrazy bliskoznaczne

pani, dama, białogłowa, białka, gołąbeczka, prządka, płeć piękna, druga połowa, niewiasta, dziewica, dziewczyna, dziewoja, dziewka, dziewczę, dziewczynisko, dziewucha, dzierlatka, młódka, pensjonarka, podlotka, panna, pannica, pannisko, harpia, hetera, ksantypa, złośnica, jędza, wiedźma, sekutnica, baba, herod baba, babka, babsztyl, babina, kobiecina, staruszka, starowina, stara, starucha, facetka, jejmość, paniusia, damulka, hrabina, miss, l... więcej