Motyw szaleństwa
Problem z określeniem istoty szaleństwa istniał zawsze. To co dla jednych zdawało się niepoczytalne, wykraczające poza granice zdrowego rozsądku, dla innych było zgodne z kulturą, obyczajami, czy sytuacją, w której się znaleźli. Pojęcia
szaleńca czy obłąkanego, wariata występują wyłącznie w literaturze. W medycynie diagnozuje się choroby psychiczne, wśród nich schizofrenię, manię prześladowczą, nerwice, depresje, lęki, hipochondrie, natręctwa i wiele innych. Literaci wykorzystywali jednak motyw szaleństwa nie zawsze dosłownie. Ludzie obłąkani, dzięki swej chorobie mogli zobaczyć więcej, przeniknąć w niedostępne dla innych strefy, np. zaświaty. Różne były przyczyny szaleństwa. Czasem powodowała je nieszczęśliwa miłość, czasem nagłe, bolesne przeżycie, innym razem było ono wyłącznie urojeniem –
maską.
To, co łączy wszystkie postaci naznaczone szaleństwem to
tragizm. Większość z bohaterów poprzez swoją chorobę odsuwało się od świata, porywało na czyny przekraczające ludzką wytrzymałość, czasem popełniało samobójstwo. Za swoją indywidualność i niepoczytalność przyszło im zapłacić wysoką cenę. Wśród
najbardziej charakterystycznych postaci naznaczonych obłędem wyróżnić możemy: Heraklesa, Makbeta, Hamleta, Iwana Bezdomnego, Ptaśka, a w polskiej literaturze Karusię, Konrada, Justynę Bogutównę.
Osobną kategorię stanowią książki, których akcja rozgrywa się w
szpitalach psychiatrycznych.
Mitologia -
Herakles dopuścił się w szale okrutnego czynu - zabił żonę i dzieci. Odkupienie przyniosło dopiero wykonanie dwunastu prac.
Biblia - wyrazistym przykładem szaleńca jest Kain, który w przypływie zazdrości zabił własnego brata. Obaj bracia składali przed Bogiem ofiarę - dziękowali w ten sposób za owoce swojej pracy. Abel złożył w ofierze owcę, a Kain pierwsze plony zboża. Abel miał czyste serce i jego ofiara radowała Pana Boga. Kain zaś, był zazdrosny i Bóg nie przyjął jego ofiary. Nie podobało się to Kainowi...
więcej
Malarstwo:
Bosch H., Statek szaleńców.
Delacroix F. V. E., Hamlet i duch ojca.
Delacroix F. V. E., Hamlet z czaszką Yoricka.
Gogh V. Autoportret.
Munch E., Krzyk.
Rossetti D. G., Pierwsze szaleństwo Ofelii.
Tycjan, Kain i Abel.
Wauters E., Szaleństwo Huga van der Goes.
Film:
Cube, reż. Vincenzo Natali, Kanada 1997.
Lokator, reż. Roman Polański, Francja USA 1976.
Lot nad kukułczym gniazdem, reż. Miloą Forman,USA 1975.
Lśnienie, reż. S...
więcej
Szaleństwo, wariactwo, obłąkanie, niepoczytalność, urojenie, obłęd, fiksacja, mania, paranoja, niepoczytalność, szał, urojenie, choroba psychiczna, choroba umysłowa, obsesja.
Szaleniec, wariat, obłąkany, niepoczytalny, chory psychicznie, psychik, psychol, maniak, paranoik, furiat; człowiek nie panujący nad swoimi namiętnościami, nie liczący się z okolicznościami, z niebezpieczeństwem, narwaniec, ryzykant....
więcej
