Chociaż kultura żydowska i ludzie pochodzenia żydowskiego mieli przez stulecia ogromny wpływ na kształtowanie się polskiej tradycji tak naprawdę niewiele o nich wiemy. Nigdy nie doszło do całkowitego spolonizowania tej nacji. Żydzi mieszkający w Polsce i często identyfikujący się z polska kulturą zachowali swoją religię, język i kulturę. Odegrali także wielką rolę w polskiej historii oraz gospodarce. Wielu najznakomitszych polskich pisarzy, twórców narodowej sztuki miało żydowskie korzenie. Stosunki polsko-żydowskie nie zawsze jednak były wzorem dobrego sąsiedztwa. Żydzi bardzo często odrzucani byli przez społeczeństwo polskie z racji swej odrębności. Postać Żyda, nierozerwalnie związana z obrazem naszego społeczeństwa, często gości na kartach rodzimej literatury. Zazwyczaj jest to ubogi wędrowny handlarz, karczmarz, ale także przedstawiciel bogatej finansjery. Znaleźli się także pisarze podsycający antysemityzm i przedstawiający społeczność żydowską w negatywnym świetle. Zagłada narodu żydowskiego podczas II wojny światowej była moralnym wstrząsem, który w istotny sposób odmienił funkcjonowanie tego motywu w polskiej literaturze.


Motyw Żydów w literaturze

BIBLIA - Stary Testament opisuje najbardziej odległe dzieje narodu żydowskiego, narodu wybranego przez Boga. Pan szczególnie upodobał sobie Izraelitów, z nich wywodzą się wszyscy prorocy. Bóg na pośrednika między sobą a ludem wyznacza Mojżesza, dając ludziom przywódcę. Mojżesz bowiem wyprowadza naród żydowski z niewoli egipskiej. W czasie wędrówki do Ziemi Obiecanej Stwórca zawiera ze swym ludem przymie... więcej



Pojęcia związane z motywem Żydów (frazeologia)

Żyd Wieczny Tułacz (Ahaswerus, Aswerus) - legendarna postać Żyda, który miał znieważyć czynnie Chrystusa, idącego z krzyżem na Golgotę. Ukarany został za to wieczną tułaczką po świecie. Najdawniejsza legenda odnosi się do człowieka, który nie mógł stracić życia, ponieważ zgubił śmierć. Błądzi w nieskończoność, oglądając troski i radości innych ludzi, sam skazany na wieczną kontemplację w oczekiwaniu końca świata. W 1228 r. legenda... więcej



Motyw Żydów w sztuce

Żydowska narzeczona (inaczej: Izaak i Rebeca) - Rembrandt Harmensz van Rijn

Żydzi - Piotr Michałowski

Żydzi - Bruno Schulz, 1934

Żydzi modlący się w Jom Kippur - Jakub Weinles

Ahasuerus, Żyd wieczny tułacz - Maurycy Gottlieb

Modlitwa Żydów w dzień szabasu - Maksymilian Gierymski

Żyd z koszem - Józef Pankiewicz

Głowa Żyda - Stanisław Wyspiański

Żydówka z cytrynami –... więcej