Pojecie ojczyzny pojawia się najczęściej podczas obchodów świat narodowych i szkolnych programów, upamiętniających najważniejsze wydarzenia z historii. Nieodłącznie kojarzy się z motywem patriotyzmu i Polski. Ojczyzna może mieć jednak wiele znaczeń. Jest punktem odniesienia, jednak niekoniecznie musi oznaczać kraj, z którego pochodzimy lub, z którym jesteśmy związani emocjonalnie. Ojczyzna to synonim domu, miejsca, gdzie czujemy się bezpieczni, doceniani i spokojni. To ludzie, którzy nas otaczają, nasze środowisko. Ojczyzna może mieć jeszcze bardziej abstrakcyjną definicję. Mogą nią być zasady moralne, jakimi kierujemy się w życiu, lub religia, którą wyznajemy. Pytanie o to, jaka ma być ojczyzna zadawano sobie od stuleci. Na przestrzeni wieków zmieniało się samo znaczenie pojęcia ojczyzna, w zależności od przyjętego światopoglądu, opcji politycznej, przynależności do różnych grup społecznych. W literaturze często gloryfikowano pojecie ojczyzny. Przedstawiano przykłady patriotycznych postaw, walki o niepodległość oraz powtarzano apele o ratowanie zagrożonego kraju, wskazywano konflikty pomiędzy interesem jednostki a dobrem ojczyzny, manifestowano tęsknotę za nią. Dzisiaj używa się określenia „Europa ojczyzn”, pod którą rozumie się poszczególne narody i grupy etniczne zamieszkujące określone państwa, różniące się językiem, zwyczajami, tradycjami, sztuką, odrębnościami politycznymi, a bywa również, że i ksenofobią. Z jednej strony istnieją obawy, że w „Europie ojczyzn” ulegniemy tendencji uniformizacji, z drugiej strony mamy przed sobą możliwość wydobycia z naszych krajów tego, co najlepsze; co może stać się wizytówką w świecie.


Motyw ojczyzny w literaturze

„Na sokalskie mogiły” – Jan Kochanowski tłumaczy, że poświecenie życia za ojczyznę, nawet w przegranej bitwie ma sens, ponieważ świadczy o męstwie. Nawołuje, by nie płakać nad poległymi bohaterami:
„nie masz przecz, gościu, złez nad nami tracić,
Taką śmierć mógłbyś sam drogo zapłacić.”


„Odprawa posłów greckich” – Jan Kochanowski krytykuje próżność, lenistwo, zbytek,... więcej



Motyw ojczyzny w sztuce

„Ojczyzna” - Jacek Malczewski - tryptyk - Prawo, Ojczyzna, Sztuka, 1903, olej na desce, Muzeum Narodowe, Wrocław.

„Matka-Ojczyzna” - znajduje się na Kurhanie Mamaja upamiętniającym obecnie radzieckich uczestników bitwy stalingradzkiej. Jest to postać kobiety, trzymającej w ręku miecz, stojącej w pozie przyzywającej do walki. Wysokość z mieczem wynosi 85 m, a bez miecza 52 m.... więcej



Ojczyzna - wyrazy bliskoznaczne

kraj ojczysty, kraj rodzinny, ukochany kraj, umiłowany kraj, ziemia rodzinna, ziemia ojczysta, strony rodzinne, ziemia ojców, kraj macierzysty, macierz, miejsce narodzin, miejsce pochodzenia.... więcej