Dzieciństwo/dziecko w literaturze - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
„Treny” - Jan Kochanowski opłakuje ukochaną córkę Urszulkę, która w chwili śmierci miała zaledwie trzy lata. Poeta przypisał dziecku wyjątkowe zdolności, z Urszulką wiązano wielkie nadzieje, pisarz twierdził, że jej radość, pogoda decydowała o szczęściu całego domu, rodziców, nazwał ją nawet Safą słowieńską. Kochanowski zadaje pytanie o to, co stało się z Urszulą po śmierci, pytanie o życie pozagrobowe jest w gruncie rzeczy pytaniem o samo istnienie Boga. Poszukiwania dziecka w pozagrobowych przestrzeniach ze starożytnej mitologii, w Kosmosie, nawet w nicości trudno uznać za wyraz niezachwianej wiary chrześcijanina w istnienie raju. Kulminacją wątpliwości jest środkowa część Trenów - głównie od IX do XI. To zarazem punkt szczytowy rozpaczy po śmierci córki, punkt, od którego rozpoczyna się droga do pogodzenia ze światem (niesie je głównie upływający czas) i Bogiem.

„Król Olch” – J.W. Goethe opisuje nocną wyprawę ojca z dzieckiem przez ciemny las. Dziecko w gorączce widzi Króla Olch, postać z baśni germańskich, który nawołuje je do siebie. Przerażony chłopiec umiera ze strachu.

”Dziady” cz. II- Adam Mickiewicz do kategorii duchów lekkich, zalicza postaci dwojga dzieci: Józia i Rózi. Występują one jako trzepoczące skrzydełkami aniołki, ale nie mogą dostać się do nieba, pozostają w czyśćcu, gdzie trwają w nudzie, trwodze o to, czy znajdą się w niebie. Niebo jest przed nimi zamknięte, bowiem ich życie było zbyt łatwe, upływało na zabawach, pod troskliwą opieką matki. Nie zaznawszy ziemskiej goryczy, nie mogą poznać niebiańskiego pokoju, szczęścia.

„Pan Tadeusz” – A. Mickiewicz wspominając na emigracji swoje rodzinne strony, akcję swej epopei umieszcza w Soplicowie. Ukazuje je Mickiewicz jako arkadię, symbol szczęścia lat dziecinnych i utraconej ojczyzny. Stanowi ono ostoję polskości, dawnych obyczajów i tradycji szlacheckich. Ten wyidealizowany obraz powstał z tęsknoty za beztroską lat dziecinnych spędzonych w rodzinnym domu na nowogródczyźnie. Jako sielanka przedstawione jest dzieciństwo dorastającej Zosi, wnuczki Stolnika Horeszki, wychowującej się pod troskliwym okiem Telimeny. Zosia zajmowała się karmieniem ptactwa, przebieranie się w dziewczęce sukienki, zabawa z dziećmi i elementarna edukacja.

”Nie-Boska komedia” - Zygmunt Krasiński pisze o Orciu, syn hrabiego Henryka, który jest uosobieniem dziecięcej niewinności - piękniał świeżością dzieciństwa mleczną - co pozwala mu stać się poetą prawdziwym (chociaż brakuje mu wiary w moc słowa poetyckiego), wieszczem kontaktującym się ze światem pozaziemskim.Ten dar unicestwia i tak już nieszczęśliwe (niewidome od czternastego roku życia) dziecko, jest przyczyną jego przedwczesnej śmierci - Orcio ginie zabity przez przypadkową kulę podczas oblężenia Okopów św. Trójcy. Orcio to dziecko niezwykłe, „przykuty do ziemi anioł”, chłopiec kruchy, nadwrażliwy, żyjący w świecie ducha, wizji, będący przedmiotem walki dobrych oraz złych mocy, promieniujący:
„pięknością dziwnych, niepojętych myśli, które chyba z innego świata płyną.”


„Antek” – B. Prus zajmuje się losem nieszczęśliwego, utalentowanego chłopca. Jego pasją jest rzeźbienie. Wystarczy mu scyzoryk i kawałek drewna, by spędzić wiele godzin przy tworzeniu nowej rzeźby. Niestety, oprócz rzeźbienia, które nie przynosiło matce ani pociechy, ani pomocy, Antek nie był w stanie zajmować się jakąkolwiek pracą w gospodarstwie, dlatego matka, za namową kuma Andrzeja, wysyła do go miasta.

„Anielka” – B. Prus przedstawił jeden z najpełniejszych obrazów dziecka w literaturze polskiej. Anielka i jej brat Józio wychowują się w trudnych warunkach w podupadającym gospodarstwie. Ich ojciec przehulał cały majątek, a chora matka, żyjąca w świecie romansów marzy o wyjeździe do Warszawy. Wiadomości o bankructwie, pożar domu, śmierć matki i strata ukochanego psa Karuska to za dużo dla wrażliwego dziecka. Anielka umiera.

„Janko Muzykant” – Henryk Sienkiewicz opisuje losy Janka – dziesięcioletniego, słabego i chorowitego chłopca z bardzo biednej wiejskiej rodziny. Od najmłodszych lat przejawiał on wielkie uzdolnienia muzyczne, muzyka była jego pasją. Janko dotknięcie prawdziwych skrzypiec w pańskim dworze przypłaca życiem, bowiem zostaje posądzony o kradzież i skazany przez sąd gminny na karę chłosty. Skatowany przez stójkowego, tępego wykonawcę sądowych wyroków, umiera.

„W pustyni i w puszczy” – H. Sienkiewicz opowiada o pełnej przygód i niebezpieczeństw podróży stasia Tarnowskiego i Nel po Afryce. Między innymi opisuje ich porwanie przez Beduinów, zabicie zbrodniarzy, zetknięcie z dzikimi zwierzętami, śmiertelną chorobą i spotkanie z groźnym prorokiem Mahdim.

„Tadeusz” - tytułowy bohater noweli Elizy Orzeszkowej to dwuletnie wiejskie dziecko pochodzące z bardzo biednej rodziny. Rodzice, chociaż kochali chłopca, z reguły nie mogli mu zapewnić odpowiedniej opieki, oboje musieli pracować. Pewnego dnia chłopiec, goniąc kolorowego ptaszka, wpadł do stawu, w którym utonął. Świat pozostał obojętny wobec tej, jednej z wielu podobnych, śmierci biednego dziecka.

„Nasza szkapa” – M. Konopnicka opisuje dzieci, które nieraz przymierają głodem, nie mogą liczyć na troskę i opiekę rodziców. Ich jedyną radością jest stara, ślepa na jedno oko szkapa. Mimo nędzy w domu i choroby matki trzech synów piaskarza Mostowiaka stara się bawić i cieszyć, mimo tragicznej sytuacji. Po śmierci matki dzieci cieszą się na widok sprzedanej dorożkarzowi szkapy, która pojawia się, by zawieźć trumnę na cmentarz.

„Mendel Gdański” - M. Konopnicka opisuje historię starego Mendla, wychowującego swojego wnuczka – małego chłopca Jakuba. Dziadek bardzo kocha chłopca i próbuje go wychować w tradycji żydowskiej, choć polskie dzieci na podwórku wyśmiewają Jakuba z powodu jego żydowskiego pochodzenia.

”Dzieciństwo” – L. Staff nazywa dzieciństwo ”Słodkim snem, niedorzecznym jak szczęście”. Opisuje czas dzieciństwa z perspektywy dojrzałego człowieka jako utracony raj, do którego chętnie wraca się myślami. W dzieciństwie nawet błahy przedmiot mógł być traktowany jako zapowiedź wielkiej przygody, dlatego dzieciństwo to dla poety:
”poezja starych studni, zepsutych zegarów, strychów i niemych skrzypiec pękniętych, bez grajka.”


„Uśmiech dzieciństwa” – M. Dąbrowska w zbiorze opowiadań opisuje wspomnienia z dzieciństwa, spędzonego w rodzinnym domie w Russowie. Ostatnie opowiadanie ”Odjazd” traktuje o momencie wyjazdu dzieci do szkoły, do obcego, dalekiego miasta. Dzieci zastanawiają się: ”Gdzież się podzieje ten dom, gdy nas tu w nim nie będzie”.

”Szczenięce lata” - M. Wańkowicz snuje opowieści o dzieciństwie i ziemiańskich tradycjach. W książce znajdujemy dokładny opis dwóch dworków szlacheckich. Pierwszy z nich znajduje się w Nowotrzebach na Kowieńszczyźnie, drugi w rodzinnym majątku Wańkowiczów - Kalużycach , w powiecie ihumeńskim , ziemi mińskiej na Białorusi. Punktem centralnym obu dworków jest dom rodzinny, w którym odnajdujemy jedyny i niepowtarzalny klimat każdego rodzinnego gniazda. Autor w swojej powieści przedstawia dość typowe dzieciństwo ziemiańskiego chłopca tamtej epoki. Dzieciństwo bohatera powieści pozbawione było bezpośredniego ciepła matczynej opieki. Wcześnie bowiem dosięga go nieszczęście, umierają jego rodzice, których pamięta tylko z opowiadań najbliższych. Wychowaniem chłopca zajmuje się najpierw jego babka, Felicja, a później brat Witold.

”Miasto mojej matki” - J. Kaden-Bandrowski pisząc swą powieść dochodzi czterdziestki swego żywota i - obejrzawszy się za siebie - dostrzega pamięcią wnikliwą własne dzieciństwo, matkę, ojca, dom rodzinny. Z utworu wyłania się zindywidualizowany obraz rodzinnego domu głównego bohatera utworu. Z jednej strony są to praca i zapobiegliwość dorosłych, z drugiej zabawa i nauka dzieci. Ich wzajemny stosunek pomimo drobnych konfliktów i nieporozumień jest pełen miłości i życzliwości. On to decyduje o spoistości tego domu, który przygotowuje swych młodych mieszkańców do wejścia w świat.


strona:   - 1 -  - 2 - 

Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Pojęcia związane ze zjawami, upiorami, duchami (frazeologia)
2  Motyw tańca w literaturze
3  Motyw matki w sztuce



Komentarze: Dzieciństwo/dziecko w literaturze

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2018-08-15 20:48:20

zajebista stronka!!moje gratulacje:>:>


2018-08-15 14:38:44

Nareszcie znalazłam stronę ktura mnie naprawde zainteresowała, gdyż mam podobny temat maturalny!


2012-08-22 11:24:08

A gdzie Konopnicka i jej utwory skierowane do dzieci, takiej jak cały zbiorek "Co słonko widziało" albo "Jak się dzieci z Rozalią w Bronowie bawiły", brakuje tu też utworów Jachowicza, Lenartowicza, Teresy z Tańskich Hoffmanowej, czy Jadwigi Papi - przecież tam jest dziecko szczęśliwe, łobuzerskie, psotne, a nie same śieroty nieszczęsne


2011-04-03 23:27:21

Fajna stronka:) , ale ktoś by mógł mi pomóc ...w dobraniu lektur do tego tematu ..te lektury na podstwaie różnych epok.. z góry dziekuje i prosze na tego E-maila: (Kena123 {at} buziaczek.pl) Pozdrawiam


2010-01-13 19:47:34

Ewolucja ukazywania dziecka i dzieciństwa w literaturze i innych dziedzinach sztuki od XVI do XIX wieku. Proszę o pomoc w dobraniu lektur z góry dziękuje.




Streszczenia książek
Tagi: